Genel Bakış
Hepatit B Nedir?
Hepatit B virüsünün neden olduğu, karaciğeri etkileyen bulaşıcı ve ciddi bir hastalıktır.
Hepatit B virüsü ile akut hepatit B gelişen hastaların %90-95’i iyileşir. Bağışıklık sistemi akut hastalığı 6 ay içinde yok edemezse %5-10 hastada hastalık kronikleşir.
Kronikleşme sonrası;
- Kişilerin bir kısmında hastalık belirtileri olmaksızın yaşamı boyunca taşıyıcı olarak kalır. Kronik hepatit B taşıyıcısı olanlar hastalık belirtisi göstermeyip yalnızca virüsü hastalık yapmayacak oranda vücutlarında taşımaktadır. Bu kişiler herhangi bir tedavi almazlar ama hastalığı diğer kişilere bulaştırma riski mevcuttur.
- Bazıları ise virüsün sürekli çoğalması ve karaciğerde oluşan harabiyet nedeniyle kronik hepatit B hastası olacak şekilde devamlı tedavi alırlar. Kronikleşme sonrasında ise siroz ve karaciğer kanseri gibi durumlarla karşılaşılabilmektedir.
Hepatit B Virüsünü Yakından Tanıyalım
Hepatit B virüsü yaşayabilmek için vücuda girdikten sonra karaciğer hücrelerinin içine girer ve orada çoğalır.
Tek hücreli canlı olup bir DNA virüsüdür.
Ne Sıklıkta Görülmektedir?
Dünyada, yaklaşık 2 milyar kişinin Hepatit B virüsü ile karşılaşmış olduğu, yaklaşık 400 milyon kronik Hepatit B enfeksiyonu olgusu olduğu ve her yıl yaklaşık 500 bin-700 bin kişinin Hepatit B ile ilişkili hastalıklar nedeniyle yaşamını kaybettiği tahmin edilmektedir. Karaciğer sirozu vakalarının yaklaşık yarısı, karaciğer kanseri olgularının yaklaşık %80’i hepatit virüs enfeksiyonları nedeniyle olmaktadır.
Nedenler ve Riskler
Hepatit B Ne Şekilde Bulaşmaktadır?
Hepatit B hastalarının virüsü bulaştırma yolları:
• Kan yoluyla temas,
• Gebe anneden bebeğe bulaşma,
• Cinsel yolla temas,
Bulaşma, hepatit B olan kişilerin eşyalarını, havlularını kullanarak geçmez.
Kimler Risk Altındadır?
• Sağlık çalışanları ve sağlık alsanında çalışan stajyer öğrenciler,
• Hemodiyaliz hastaları, solid organ ve kemik iliği nakli adayları ve alıcıları,
• Sık kan ve kan ürünü kullanmak zorunda kalan kişiler,
• Madde bağımlıları,
• Hepatit B taşıyıcılarının/hastalarının aile içi temaslılarından aşısız olanlar,
• HBsAg pozitif annelerin çocukları,
• Çok sayıda cinsel partneri olan ve seks işçileri ile cinsel ilişkide bulunan kişiler,
• Eşcinsel/biseksüel erkekler,
• Hepatit B dışında kronik karaciğer hastalığı olan kişiler,
• Cezaevlerinde ve ıslahevlerinde bulunan hükümlüler ve çalışanlar,
• Riskli diş tedavisi ve girişim öyküsü olanlar,
• Berberler-kuaförler, manikür-pedikürcüler,
• Piercing, dövme yaptırmayı planlayan kişiler,
• Zihinsel engelli bakımevlerinde bulunan kişiler,
• Yetiştirme yurtlarında bulunan kişiler,z
• Güvenlik personeli (asker, polis vb. arasında kan ve hasta çıkartıları ile temas riski yüksek olanlar)
Tanı Konulmak İçin Uygulanan Testler
Hepatit B Tanısı İçin Uygulanan Testler Nelerdir?
- HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni): Aktif Hepatit B enfeksiyonunun varlığını gösterir.
- Anti-HBs (Hepatit B yüzey antikorları): Bağışıklık durumunu değerlendirir, önceki aşılamayı veya enfeksiyon sonrası bağışıklığı gösterir.
- Anti-HBc (Hepatit B çekirdek antikoru): Geçmiş veya mevcut enfeksiyonun göstergesidir.
- HBeAg (Hepatit B e-antijeni): Virüsün yüksek bulaşıcılığını ve aktif çoğalma durumunu gösterir.
- Anti-HBe (Hepatit B e-antikoru): Enfeksiyonun kontrol altına alınmaya başladığını işaret eder.
- HBV DNA bdTesti: Kan dolaşımındaki virüs miktarını ölçer ve enfeksiyonun şiddetini değerlendirir.
- Karaciğer Fonksiyon Testleri: Karaciğer hasarını değerlendirmek için kullanılır (örneğin ALT ve AST düzeyleri).
Korunma ve Tedavi
Korunma
Hepatit B için halen dünyada kullanılan aşılar mevcuttur. Ülkemizde, 1997’den beri, günümüzde de koruyucu amaçlı bu aşılama programı uygulanmaktadır. Özellikle gebelerde Hepatit B açısından tarama önem arz etmektedir.
Tedavi Yöntemleri Nelerdir
Aşısız ve virüs bulaşmış kişilerde virüsün çoğalma durumu da izlenerek tedaviye başlamak gerekmektedir. Ağızdan alınan tedavilerin uzun yıllar kullanılması gerekebilir. Alınan bu ilaçlar sonrasında, yine de hekimin tayin edeceği dönemlerde, virüsün çoğalmasını izleyen test ve karaciğerin durumunu gösteren testler mutlaka yapılmalıdır.
Hastalığın Sonuçları
Kronik hepatit B hastalarında en sık gelişen olumsuz sonuçlardan birisi sirozdur. Kronik hepatit B olan hastaların %8-20’sinde 5 yılda siroz gelişebilir.
Kronik hepatit B hastalarında gözlenen diğer bir olumsuz sonuç ise hastalığın karaciğer kanserine dönüşmesidir.
Kronik hepatit B olan olan hastaların yaklaşık %1’inde karaciğer yetmezliği ve yüksek ölüm riskinin bulunduğu akut fulminan hepatit olarak isimlendirilen şiddetli bir hepatit B formu gelişir.